پیشینه پژوهشی

پیشینه پژوهشی:

بررسی های اولیه باستان شناسی دیوار بزرگ گرگان؛ توسط «ژاک دمورگان» در سال 1275 خورشیدی با ترسیم بخشی از مسیر دیوار بر روی نقشه شروع شد که بیشتر شامل نواحی کرانه های شرقی دریای خزر بوده است. «آرنه» کاوشگر شاه تپه در بررسی های میدانی بر اساس نقشه «دمورگان» مسیر دیوار را تا گنبد کاووس شناسایی و معرفی نموده تا اینکه «اریک اشمیت» با پرواز بر فراز دشت گرگان جالب ترین عکس های هوائی از دیوار و قلعه های دشت گرگان تهیه کرد و توانست 175 کیلومتر از مسیر دیوار گرگان از کوههای پیشکمر تا دریای خزر را شناسایی کند. «محمدیوسف کیانی» در دهه 1350 ه.ش با پرواز مجدد بر روی دشت گرگان و نواحی مجاور موفق گردید عکس های هوائی زیبائی از دیوار و قلعه های وابسته به دیوار و سایر محوطه های مجاور دیوار، تهیه کند. گمانه زنی و کاوش دیوار و یکی از قلعه های وابسته اولین اقدام جدی در راه شناخت آثار و بقایای معماری دیوار گرگان و ارائه نقشه مسیر دیوار بر اساس عکس های هوائی و معرفی دیوار از بارزترین فعالیت های پژوهشی هیأت باستان شناسی گرگان و دشت به سرپرستی آقای دکتر محمدیوسف کیانی محسوب می شود.

بعد از 20 سال وقفه در مطالعات باستان شناسی دشت گرگان، در سال 1378 ه.ش «جبرئیل نوکنده» با انجام بررسی پیمایشی بر روی بخشی از مسیر دیوار گرگان در محدوده شهرستان گنبد کاووس، گام نوینی در جمع آوری اسناد و مدارک تاریخی و مستند سازی دیوار گرگان برداشته است که تاکنون ادامه یافته و با انجام هفتمین فصل بررسی کاوش قلمرو دیوار گرگان و تمیشه اطلاعات ذیقیمتی از شکوهمندترین مرز امپراتوری ساسانی در دشت گرگان بدست آمده که در نوع خود جالب توجه می باشد.

قابل توجه اینکه از سال 1384 ه.ش پژوهش هیأت مشترک ایران- بریتانیا و بهره مندی از سایر علوم میان رشته ای در روند مطالعات دیوار تاریخی گرگان و تمیشه تأثیر دوچندان داشته است که زمینه ثبت جهانی این اثر ارزشمند را فراهم خواهد ساخت.

حمید عمرانی رکاوندی